Dişli Yağı Viskozite Sınıflandırması Ve Özellikleri | Üretimleri
Dişli ve transmisyon (şanzıman) yağlarında viskozite sınıfları, Amerikan Otomotiv Mühendisleri Birliği (SAE – Society of Automotive Engineers) tarafından SAE J306 standardı ile belirlenir. Viskozite, bir yağın akmaya karşı gösterdiği direnci ifade eder ve doğru yağın seçimi, dişlilerin ve yatakların aşınmadan uzun ömürlü çalışması için kritik öneme sahiptir.
Dişli Yağı Viskozite Sınıflandırmasının Yapısı
Dişli yağları, tıpkı motor yağları gibi, hem düşük hem de yüksek sıcaklık performansını gösteren kodlarla sınıflandırılır. Ancak, dişli yağı SAE sınıfları ile motor yağı SAE sınıflarının numaralandırmaları birbirinden farklıdır; yani, bir SAE 30 motor yağı, bir SAE 90 dişli yağı ile benzer viskoziteye sahip olabilir.
1. Kış (Düşük Sıcaklık) Viskozite Sınıfları (“W”)
Bu sınıflar, yağın soğuk hava koşullarında ne kadar akışkan olduğunu ve dişli kutusunda veya diferansiyelde ne kadar kolay dolaşabildiğini belirtir.
- Kullanılan Kodlar: 70W, 75W, 80W, 85W gibi “W” (Winter – Kış) harfi ile biten sayılar kullanılır.
- Özellik: “W” harfinin önündeki sayı ne kadar küçükse, yağ o kadar düşük sıcaklıklarda akışkanlığını korur. Bu, soğuk çalıştırmalarda dişli bileşenlerinin hızlıca yağlanmasını sağlayarak ilk aşınmayı en aza indirir ve vites geçişlerini kolaylaştırır.
- Ölçüm: Düşük sıcaklık performansı, belirli bir düşük sıcaklıkta yağın maksimum viskozitesinin (genellikle cP, Brookfield Viskozitesi) ölçülmesiyle belirlenir. Örneğin, SAE 75W yağı, ‘ye kadar akışkan kalabilirken, SAE 85W sadece ‘ye kadar akışkan kalabilir.
2. Yüksek Sıcaklık Viskozite Sınıfları (İkinci Sayı)
Bu sınıflar, yağın yüksek çalışma sıcaklıklarında (standart olarak ‘de) ne kadar kalın kaldığını gösterir.
- Kullanılan Kodlar: 80, 90, 110, 140, 190, 250 gibi sayılar kullanılır.
- Özellik: Bu sayı ne kadar yüksekse, yağ ‘de o kadar kalın (yüksek viskoziteli) demektir. Kalın bir yağ, ağır yük altında çalışan dişliler arasında (özellikle hipoid dişlilerde) güçlü ve dayanıklı bir yağ filmi oluşturarak metal-metale teması ve aşınmayı önler.
Çok Dereceli (Multigrade) ve Tek Dereceli (Monograde) Yağlar
Çok Dereceli Yağlar (Örn: SAE 80W-90, 75W-140)
- Tanım: Çok dereceli yağlar, hem kış (W) hem de yaz (yüksek sıcaklık) sınıfının gerekliliklerini karşılar.
- Avantaj: Kışın kolay ilk çalıştırma ve hızlı yağlama sağlarken, yazın veya ağır çalışma koşullarında yüksek sıcaklıkta güçlü koruyucu film oluşturur. Bu, Viskozite İndeksi İyileştiricileri (VII) adı verilen özel katkılar sayesinde mümkündür.
- Kullanım: Bütün yıl boyunca farklı iklim koşullarında çalışan araçlarda yaygın olarak kullanılır.
Tek Dereceli Yağlar (Örn: SAE 90, SAE 140)
- Tanım: Yalnızca tek bir sıcaklık derecesinin (genellikle yüksek sıcaklık) gerekliliklerini karşılar. Çoğunlukla “W” etiketi olmayan, yalnızca tek bir sayı ile belirtilen yağlardır.
- Kullanım: Sıcaklığın yıl boyunca sabit olduğu veya çok az değiştiği yerlerde ya da sadece yaz aylarında çalışan ağır iş makinelerinde tercih edilebilir.
Örnekler ve Karşılaştırma
Özetle: SAE sınıflandırması, yağın fiziksel akışkanlık (viskozite) özelliğini tanımlar. Yağın kimyasal koruma (EP) yeteneğini ise API GL sınıflandırması belirler. Dişli ve transmisyon sisteminiz için daima hem doğru SAE viskozite sınıfına hem de doğru API GL performans sınıfına sahip bir yağ kullanmanız gerekir.
