Elyaf Yağları Ve Temel Fonksiyonları | Özellikleri | Üretimleri
Elyaf yağlarının ana görevi, elyafın ve ipliğin üretim süreçleri boyunca karşılaşabileceği sürtünmeyi, aşınmayı ve statik elektriklenmeyi en aza indirmektir:
- Sürtünmeyi Azaltma (Yağlama): Elyafın elyaf ile (özellikle harmanlama ve tarama aşamalarında) ve ipliğin makine parçaları (iğne, platin, kılavuzlar) ile olan sürtünmesini azaltır. Bu, iplik kopmalarını önler ve makine verimliliğini artırır.
- Antistatik Etki: Özellikle sentetik elyaflar (Polyester, Naylon) yüksek hızlarda işlenirken statik elektrik birikir. Elyaf yağları bu birikimi önleyerek elyafların birbirine yapışmasını, havada uçuşmasını (fly/tüy) ve makine arızalarını engeller.
- Kohezyon (Tutunma) Sağlama: Özellikle kesikli elyafların (yün, pamuk) eğrilmesi (iplik haline getirilmesi) sırasında, liflerin bir arada kalmasını ve homojen bir iplik yapısı oluşturmasını sağlar.
- Yıkanabilirlik (Scourability): Ürünün kalitesini etkilememesi için, kumaş boyama ve terbiye işlemlerinden önce kolayca ve tamamen kumaş üzerinden uzaklaştırılabilme yeteneği en kritik özelliğidir.
Elyaf Yağlarının Başlıca Çeşitleri ve Kullanım Alanları
Elyaf yağları, uygulama aşamasına ve elyafın türüne (doğal, sentetik, harman) göre farklı bileşimlerde ve isimlerde üretilir.
1. Harman Yağları (Blending Oils / Tıraş Yağları)
- Tanım: Özellikle yün ve kesikli elyafların (staple fiber) eğrilme (iplik bükme) işleminden önce elyaflara uygulanan yağlardır.
- Amaç: Elyafın yumuşaklığını ve kayganlığını artırarak daha kolay taranmasını, harmanlanmasını ve iplik haline getirilmesini sağlar. Antistatik özellikleri çok önemlidir.
- Kullanım Alanı: Yünlü, yün/sentetik karışımı ve diğer kesikli elyaf iplik üretimi (Carding ve Spinning aşamaları).
2. Spinfiniş Yağları (Spin Finish Oils)
- Tanım: Sürekli filament elyafların (Polyester, Poliamid, Viskon gibi sentetik veya rejenere elyaflar) üretim hattında, elyaf çekiminin (spinning) hemen ardından uygulanan yağlardır.
- Amaç: Filamentlerin birbirine yapışmasını önlemek, yüksek hızlı çekim ve sarım sırasında çok düşük sürtünme sağlamak ve elektrostatik yükü kontrol etmektir.
- Kullanım Alanı: Polyester ve Naylon filament ipliklerin üretimi.
3. Kone Yağları (Coning Oils / Winding Oils)
- Tanım: İpliklerin konik bobinlere sarılması (winding) ve tekstüre (texture) edilmesi aşamalarında uygulanan yağlardır. Spinfiniş uygulanan ipliklerin yüksek hızlarda sorunsuz sarılması için kullanılır.
- Amaç: İpliğin ipliğe ve ipliğin kılavuzlara olan sürtünmesini azaltarak kopmayı ve yıpranmayı önlemek, sonraki örgü/dokuma aşaması için ipliği hazırlamaktır.
- Kullanım Alanı: Büküm, sarım ve tekstüre makineleri.
4. Örgü Yağları (Knitting Oils)
- Tanım: Yuvarlak ve düz örgü makinelerinde iğne, platin ve kam mekanizmalarını yağlamak için kullanılır.
- Özellikleri: Bu yağlar elyaf yağı olmaktan çok makine yağı olarak sınıflandırılır, ancak kumaşla temas ettikleri için elyaf yağlarının özelliklerini taşımalıdır: Yüksek performanslı yağlama, mükemmel yıkanabilirlik, leke bırakmama ve pas önleme.
- Kullanım Alanı: Örme tesislerinde iğne yatağı yağlaması.
Kimyasal Bileşimlerine Göre Çeşitler
Elyaf yağları, kullanılan baz yağa göre de sınıflandırılabilir:
Önemli Katkı Maddeleri:
- Emülgatörler: Yağın su ile stabil bir şekilde karışmasını sağlar (emülsiyon), bu da elyafa kolayca uygulanmasını ve sonradan kumaştan kolayca yıkanmasını sağlar.
- Antistatik Ajanlar: Statik elektriği kontrol etmek için kullanılır.
- Aşınma Önleyici (AW) Katkılar: Makine parçalarının ömrünü uzatır.
-
Korozyon İnhibitörleri: Paslanmayı önler.
👁️ Görüntülenme: 6
