Domates Yetiştiriciliğinde Mantar Hastalıkları ve Tedavi Yöntemleri
Domates yetiştiriciliğinde mantar hastalıkları, hem açık tarla hem de sera koşullarında verim ve kalite kaybına yol açan en önemli hastalık gruplarından biridir. Mantarlar, özellikle nemli ve sıcak ortamlarda hızla gelişerek bitkiyi enfekte eder. Bu hastalıkların çoğu yapraklarda, saplarda, meyvelerde ve köklerde belirti gösterir.
🍅 DOMATES YETİŞTİRİCİLİĞİNDE BAŞLICA MANTAR HASTALIKLARI
1. Mildiyö (Phytophthora infestans)
-
Belirtiler:
-
Yaprakların üst yüzeyinde su lekesi gibi soluk yeşil lekeler,
-
Alt yüzeyde beyaz küf tabakası,
-
İlerleyen dönemde yaprak ve meyve çürümeleri.
-
-
Koşullar: Serin ve nemli hava (%90+ nem, 15–22°C).
-
Mücadele:
-
Koruyucu ilaçlama (mancozeb, cymoxanil, chlorothalonil),
-
Havalandırma, yaprak ıslaklığını azaltma.
-
2. Erken Yaprak Yanıklığı (Alternaria solani)
-
Belirtiler:
-
Alt yapraklarda kahverengi dairesel lekeler, halkalı “hedef tahtası” görünümü,
-
Yaprak dökümü ve erken yaşlanma.
-
-
Koşullar: Sıcak ve nemli hava (25–30°C).
-
Mücadele:
-
Azot-potasyum dengesi,
-
Fungusit uygulamaları (azoxystrobin, difenoconazole, mancozeb).
-
3. Külleme (Leveillula taurica / Oidium spp.)
-
Belirtiler:
-
Yaprakların üst yüzeyinde soluk sarımsı lekeler,
-
Alt yüzeyde beyaz toz şeklinde mantar miselleri.
-
-
Koşullar: Sıcak ve kuru hava.
-
Mücadele:
-
Kükürt uygulamaları (özellikle erken dönem),
-
Sistemik fungusitler (trifloxystrobin, myclobutanil).
-
4. Septorya Yaprak Lekesi (Septoria lycopersici)
-
Belirtiler:
-
Yapraklarda küçük, gri merkezli, siyah noktalı lekeler,
-
Yaprak erken kurur ve dökülür.
-
-
Koşullar: Orta sıcaklık ve yüksek nem.
-
Mücadele:
-
Hastalıklı yaprakların uzaklaştırılması,
-
Klorotalonil, mancozeb gibi ilaçlar.
-
5. Fusarium Solgunluğu (Fusarium oxysporum f.sp. lycopersici)
-
Belirtiler:
-
Bitkinin bir tarafında solgunluk,
-
İletim demetlerinde kahverengileşme (boyuna kesitte),
-
Genç yaşta bitki ölümü.
-
-
Koşullar: Sıcak toprak, zayıf drenaj.
-
Mücadele:
-
Dayanıklı çeşitler,
-
Solarizasyon,
-
Toprak düzenleyiciler + biyolojik ajanlar.
-
6. Verticillium Solgunluğu (Verticillium albo-atrum)
-
Belirtiler:
-
Yavaş ilerleyen solgunluk,
-
Alt yapraklarda sararma ve dökülme,
-
İletim demetlerinde kahverengilik.
-
-
Koşullar: Daha serin iklimlerde görülür.
-
Mücadele:
-
Ekim nöbeti,
-
Solarizasyon,
-
Dayanıklı çeşitler.
-
7. Antraknoz (Colletotrichum spp.)
-
Belirtiler:
-
Olgun meyvelerde çökük, dairesel siyah lekeler,
-
İlerleyen dönemde iç çürüme.
-
-
Koşullar: Sıcak, nemli koşullar.
-
Mücadele:
-
Temiz tohum, meyve hijyeni,
-
Koruyucu ilaçlama (azoxystrobin, chlorothalonil).
-
8. Botrytis (Gri Küf – Botrytis cinerea)
-
Belirtiler:
-
Yaprak, sap ve meyvede gri renkli küf tabakası,
-
Nemli bölgelerde çürümeye neden olur.
-
-
Koşullar: Serin, nemli hava.
-
Mücadele:
-
İyi havalandırma,
-
Gri küfe özel fungusitler (iprodione, fenhexamid).
-
🛡️ GENEL MÜCADELE ÖNERİLERİ
✅ Kültürel Önlemler:
-
Ekim nöbeti uygulayın (özellikle domates – patlıcan – biber arası dönüşüm).
-
Damlama sulama ile yaprakların ıslanması önlenmeli.
-
Aşırı azotlu gübrelerden kaçınılmalı (fungal duyarlılığı artırır).
-
Sera veya açık alanda hava sirkülasyonu sağlanmalı.
-
Hastalıklı yaprak ve meyveler toplanarak imha edilmelidir.
✅ Kimyasal Mücadele:
-
Fungusit uygulamaları mutlaka erken dönemden itibaren başlamalı.
-
İlaçlama periyotları 7–10 gün arasında yapılmalı.
-
Etkili etken maddeler dönüşümlü kullanılmalı (direnç gelişimini önlemek için).
✅ Organik ve Biyolojik Alternatifler:
-
Bacillus subtilis, Trichoderma harzianum gibi faydalı mikroorganizmalar.
-
Kükürt, bakır gibi organik onaylı fungusitler.
-
Neem yağı, sarımsak yağı, propolis gibi doğal ekstraktlar.
