Fasulyede Antraknoz Hastalığı Neden Olur? | Nasıl Geçer? | Mücadelesi
Fasulye Antraknoz Hastalığı (Colletotrichum lindemuthianum), fasulyede en yaygın ve ekonomik zarara yol açan mantar hastalıklarından biridir. Özellikle nemli ve serin hava koşullarında hızla yayılır ve yaprak, gövde ve baklalarda ciddi zarar oluşturur.
🌿 Fasulyede Antraknoz Hastalığı
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Etmen | Colletotrichum lindemuthianum (mantar) |
| Hastalık tipi | Mantar kökenli, nekrotik leke hastalığı |
| Bulaşma yolları | Enfekte tohum, yağmurla sıçrayan sporlar, bitki artıkları |
| En riskli dönem | Fidelerin 2–3 yapraklı olduğu dönemden itibaren çiçeklenme ve meyve bağlama dönemi |
🔬 Belirtiler
🍃 Yapraklarda:
-
Damar boyunca veya arasında kahverengi-kırmızımsı lekeler
-
Lekelerin etrafı morumsu veya koyu kırmızı halka ile çevrili olabilir
-
İleri safhada yaprak dökülmeleri
🌱 Gövde ve sapta:
-
Damar boyunca gelişen koyu renkli, uzunumsu nekrotik çizgiler
-
Gövde çürümesi, bitkinin yatması
🌾 Baklalarda:
-
Çökük, koyu kahverengi, sınırları belirgin lekeler
-
Lekenin ortasında pembe veya turuncu spor kütleleri görülebilir
-
Şiddetli enfeksiyonda baklalar kurur veya büzüşür
📌 Ayırt Edici Belirti: Damarlar boyunca oluşan uzunumsu mor-kahverengi lezyonlar, en tipik tanı kriteridir.
🌧️ Hastalığın Yayılma Koşulları
| Faktör | Etkisi |
|---|---|
| Yüksek nem (%90+) | Sporların çimlenmesi ve yayılması hızlanır |
| Sıcaklık (13–26 °C) | Hastalığın gelişmesi için ideal |
| Yağış ve sulama sıçramaları | Sporların yapraktan yaprağa taşınması |
🦠 Bulaşma Yolları
-
Tohumla taşınır (primer kaynak)
-
Enfekte bitki artıklarından spor sıçraması
-
Yağmur ve sulama ile yapraktan yaprağa yayılır
-
Tarla içindeki temas (alet, işçi, hayvan vs.)
🛡️ Mücadele Yöntemleri
✅ Kültürel Önlemler:
-
Sertifikalı ve hastalıksız tohum kullanımı
-
Hastalık bulaşmış bitkilerin erken imhası
-
Ekim nöbeti (aynı alanda en az 2–3 yıl fasulye ekimi yapılmamalı)
-
Tarla içi hava sirkülasyonunu artırmak
-
Bitki artıkları tarladan temizlenmeli
🧪 Kimyasal Mücadele:
-
Tohum ilaçlaması:
-
Thiram, Captan, Carbendazim gibi fungusitlerle
-
-
Tarla ilaçlaması (erken teşhisle):
-
Klorotalonil, Mankozeb, Azoxystrobin, Tebuconazole
-
☑️ İlaçlama genellikle çiçeklenmeden önce ve yağış sonrası yapılmalıdır.
🌱 Dayanıklı Çeşit Kullanımı:
-
Antraknoz’a dayanıklı fasulye çeşitleri ekilmeli
(Bölgesel olarak Tarım Müdürlüklerinden veya Tagem/Tarımsal Araştırma Enstitülerinden bilgi alınabilir)
📉 Ekonomik Zarar
-
%30–100 arası verim kaybı (erken dönemde ortaya çıkarsa)
-
Baklaların çoğu pazara uygun olmaz
-
Tohum kalitesi ciddi şekilde düşer
-
Bir sonraki sezon bulaşma riski yüksek (toprakta 5 yıl canlı kalabilir)
📸 Görsel Tanı Özeti:
| Belirti | Açıklama |
|---|---|
| 📍 Yaprakta | Morumsu-kırmızı kenarlı kahverengi lekeler |
| 📍 Gövdede | Damar boyunca uzayan kahverengi şeritler |
| 📍 Baklada | Çökük, koyu leke ve içinde pembe spor tabakası |
🔚 Sonuç ve Öneri
Antraknoz, fasulye yetiştiriciliğinde mutlaka dikkate alınması gereken, hızlı yayılan bir hastalıktır. Mücadele, temiz tohum, erken teşhis ve gerektiğinde fungusit uygulamalarıyla yapılmalıdır.
