Buğday Bitkisinde Külleme Hastalığı Neden Olur Ve Nasıl Geçer?
Buğday bitkisinde külleme hastalığı, özellikle nemli ve ılıman iklimlerde görülen, yaygın bir mantar hastalığıdır. Hastalığın etkeni Blumeria graminis adı verilen mantardır. Külleme, bitkinin gelişimini olumsuz etkileyerek ciddi verim kayıplarına yol açabilir.
Belirtileri
Külleme hastalığının en belirgin özelliği, bitkinin yeşil kısımları üzerinde beyaz, unsu bir küf tabakasının oluşmasıdır.
- Yapraklarda: Genellikle alt yapraklarda başlayan, beyaz ve pamuksu lekeler zamanla tüm yaprağa yayılır. Bu küf tabakası, yaprağın fotosentez yapma yeteneğini azaltır. Hastalık ilerledikçe bu lekeler gri veya kahverengiye döner.
- Gövde ve Başaklarda: Yapraklardan sonra gövdeye ve başaklara da yayılabilir. Bu durum, bitkinin zayıflamasına ve danelerin kalitesinin düşmesine neden olur.
- Cılız Gelişim: Şiddetli enfeksiyonlarda bitkiler bodur kalır, gelişimleri yavaşlar ve kardeşlenme azalır.
Hastalığın Gelişimi
Külleme, özellikle düşük sıcaklıklar (15-20°C) ve yüksek nem (%70-80) gibi koşullarda hızla yayılır. Sık ekim, aşırı azotlu gübreleme ve hava sirkülasyonunun yetersiz olduğu tarlalarda görülme olasılığı daha yüksektir. Hastalık sporları rüzgarla taşınarak komşu tarlalara kolayca bulaşabilir.
Mücadele Yolları
Külleme hastalığıyla mücadele için en etkili yol, entegre bir yaklaşım benimsemektir.
- Dirençli Çeşitler: Hastalığa karşı genetik olarak dayanıklı buğday çeşitlerinin kullanılması, en önemli ve ekonomik mücadele yöntemidir.
- Tohum İlaçlaması: Hastalığın tohumla taşınmadığı bilinse de, bazı ilaçlı tohumlar, bitkinin ilk gelişim aşamalarında koruma sağlayabilir.
- Ekim Zamanı ve Sıklığı: Çok erken ve sık ekimden kaçınmak, bitkiler arasında hava sirkülasyonunu artırarak hastalığın yayılmasını yavaşlatır.
- Gübreleme: Fazla azotlu gübre, bitki dokularını yumuşattığı için hastalığa karşı duyarlılığı artırır. Dengeli ve kontrollü bir gübreleme programı uygulanmalıdır.
-
Kimyasal Mücadele: Hastalık belirtileri tarlada görülmeye başladığında, ruhsatlı fungisitler (ilaçlar) ile ilaçlama yapılabilir. İlaçlama kararı, hastalığın yayılma yoğunluğuna ve hava koşullarına göre bir uzman tarafından verilmelidir.
