1,4-BD (1,4-Bütandiol) ve Özellikleri | Kullanıldığı Alanlar
1,4-Bütandiol (1,4-BD / 1,4-Butanediol)
Tanım:
1,4-Bütandiol, dört karbonlu doğrusal zincirin uç karbonlarında iki hidroksil (–OH) grubu bulunan bir alkan diol bileşiğidir. Formülü C₄H₁₀O₂’dir. En önemli endüstriyel dioller arasında yer alır ve özellikle plastikler, solventler, elastomerler ve ilaç endüstrisi için kritik bir hammaddedir.
Kimyasal Kimlik
-
İsim: 1,4-Bütandiol
-
Diğer adlar: 1,4-Butanediol, BDO, Tetrametilen glikol
-
Molekül formülü: C₄H₁₀O₂
-
Molekül ağırlığı: 90.12 g/mol
-
CAS No: 110-63-4
-
Yapı: HO–CH₂–CH₂–CH₂–CH₂–OH
Fiziksel Özellikler
-
Görünüm: Renksiz, viskoz sıvı
-
Koku: Hafif, karakteristik
-
Erime noktası: 20–21 °C (oda sıcaklığında kristalleşebilir)
-
Kaynama noktası: 230 °C
-
Yoğunluk (20 °C): 1.017 g/cm³
-
Parlama noktası: 121 °C (kapalı kap)
-
Çözünürlük: Suda ve birçok polar organik çözücüde tamamen çözünür
-
Viskozite (25 °C): ~76 mPa·s
Teknik Özellikler ve Kullanım Alanları
-
Polimer Endüstrisi
-
Polibütilen tereftalat (PBT) üretiminde ana hammadde.
-
Termoplastikler, mühendislik plastikleri, elyaf ve film üretiminde.
-
-
Elastomer ve Reçineler
-
Poliüretan elastomerlerde zincir uzatıcı olarak.
-
Alkid ve polyester reçinelerde katkı.
-
-
Çözücü
-
Elektronik, kaplama ve temizleyici solventlerde kullanılır.
-
-
İlaç ve Kimyasal Sentez
-
γ-Butirolakton (GBL) üretiminde hammadde.
-
Tetrahydrofuran (THF) üretiminde ara madde.
-
Farmasötik sentezlerde çeşitli türevler için başlangıç bileşiği.
-
Depolama ve Güvenlik
-
Toksisite:
-
Yutulduğunda vücutta γ-hidroksibütirik asit (GHB)’ye metabolize olur; merkezi sinir sistemini baskılar.
-
Bu nedenle yanlış ve yasa dışı kullanımları da vardır.
-
-
Tahriş: Göz ve cilt ile temasında irritasyona yol açabilir.
-
Depolama: Serin, kuru, iyi havalandırılan alanlarda; oksitleyici maddelerden uzak tutulmalı.
✅ Özetle: 1,4-Bütandiol, yüksek saflıkta elde edilen, plastik ve polimer endüstrisinin temel yapıtaşlarından biri olan, ayrıca THF ve GBL üretimi için kritik öneme sahip bir dioldür.
