Asetonitril ve Özellikleri | Kullanıldığı Alanlar
Asetonitril (Acetonitrile)
Asetonitril, en basit nitril bileşiği olup, renksiz, uçucu, hafif eterimsi kokusu olan bir sıvıdır. Kimyasal olarak asetonun nitril türevi sayılır. Endüstride özellikle çözücü olarak ve ince kimya üretiminde ara madde şeklinde geniş kullanım alanına sahiptir.
Teknik Özellikleri
-
Kimyasal adı: Asetonitril
-
Diğer adları: Metil siyano, Etanonitril
-
Molekül formülü: C₂H₃N
-
Molekül ağırlığı: 41,05 g/mol
-
CAS numarası: 75-05-8
-
Fiziksel görünüm: Renksiz, berrak sıvı
-
Koku: Eterimsi, hafif tatlımsı
-
Erime noktası: -45 °C
-
Kaynama noktası: 81–82 °C
-
Yoğunluk: 0,786 g/cm³ (20 °C’de)
-
Buhar basıncı: 9,7 kPa (25 °C’de)
-
Çözünürlük: Suda tamamen karışabilir; alkol, eter, kloroform gibi çözücülerle uyumludur
-
Parlama noktası: 2 °C (çok kolay alev alır)
-
Stabilite: Normal koşullarda stabildir, yüksek sıcaklıkta toksik gazlar (HCN, NOₓ) çıkarabilir
Kullanım Alanları
-
Laboratuvar ve analiz: Yüksek performanslı sıvı kromatografide (HPLC) en yaygın kullanılan çözücülerden biridir
-
Organik sentez: Akrilik asit esterleri, asetamit, asetik asit türevleri üretiminde ara madde
-
Ekstraksiyon: Farmasötik ve biyokimyasal araştırmalarda polar çözücü
-
Petrol endüstrisi: Ham petrol rafinasyonunda çözücü ve ayrıştırıcı
-
Elektronik: Lityum pil elektrolitlerinde çözücü bileşeni
Sağlık ve Güvenlik
-
Toksisite: Vücutta siyanür benzeri etki gösterebilir; yüksek maruziyet solunum güçlüğü ve baş ağrısı yapar
-
Cilt/göz teması: Tahriş edici
-
Solunma: Yüksek konsantrasyonda maruziyet zehirli olabilir
-
Yanıcılık: Düşük parlama noktası nedeniyle çok yanıcıdır → kıvılcımlardan ve ısı kaynaklarından uzak tutulmalı
-
Çalışma koşulları: İyi havalandırılan ortamlarda, uygun koruyucu ekipmanla kullanılmalıdır
