Bakır Sülfat ve Özellikleri | Kullanıldığı Alanlar
Bakır Sülfat (Copper(II) Sulfate)
Bakır sülfat, en yaygın haliyle pentahidrat formunda (CuSO₄·5H₂O) bulunan, mavi renkli kristal yapılı bir inorganik bileşiktir. Doğada “kalcanthite” minerali olarak rastlanır. Tarımda, kimya sanayinde, laboratuvarlarda ve su arıtımında çok geniş kullanım alanına sahiptir.
Teknik Özellikleri
-
Kimyasal adı: Bakır(II) Sülfat
-
Molekül formülü:
-
Susuz form: CuSO₄
-
Pentahidrat formu: CuSO₄·5H₂O
-
-
Molekül ağırlığı:
-
CuSO₄ → 159,61 g/mol
-
CuSO₄·5H₂O → 249,68 g/mol
-
-
CAS numarası: 7758-98-7 (pentahidrat)
-
Fiziksel görünüm:
-
Susuz form → Beyaz veya gri toz
-
Pentahidrat → Mavi, saydam kristaller
-
-
Erime noktası: 110 °C’de kristal suyunu kaybeder; 650 °C üzerinde bozunur
-
Yoğunluk: 2,28 g/cm³ (pentahidrat)
-
Çözünürlük:
-
Suda kolay çözünür (20 °C’de ~31,6 g/100 mL)
-
Alkolde az çözünür
-
-
pH: %5’lik çözeltisi ~3,5 (hafif asidik)
-
Stabilite: Higroskopiktir, nem çeker; ısıtıldığında kristal suyunu kaybederek beyaz CuSO₄’e dönüşür
Kullanım Alanları
-
Tarım:
-
Fungisit (ör. Bordo bulamacı – kireç + bakır sülfat karışımı)
-
Yosun ve mantar önleyici
-
-
Hayvancılık: İz element olarak yem katkısı (düşük dozda)
-
Sanayi:
-
Elektrolizle bakır kaplama
-
Tekstil ve deri işlemede mordant (boyar madde sabitleyici)
-
Pigment üretimi
-
-
Su arıtma: Alg kontrolü ve dezenfeksiyon
-
Laboratuvar:
-
Fehling ve Benedict çözeltilerinde indirgen şeker tayini
-
Protein varlığını belirleyen biyüret testi
-
Sağlık ve Güvenlik
-
Toksisite: Yüksek dozda zehirli → mide bulantısı, kusma ve karaciğer-böbrek hasarı yapabilir
-
Cilt/göz teması: Tahrişe yol açar
-
Solunma: Tozları solunduğunda solunum yollarını tahriş eder
-
Çevre: Yüksek konsantrasyonlarda sucul canlılar için toksiktir
-
Depolama: Nem almayan, serin ortamlarda; asit ve indirgen ajanlardan uzak tutulmalıdır
