Amaranth (Food Red 9 / E123 / FD&C Red No. 2) | Kullanıldığı Yerler | Özellikleri

Amaranth (Food Red 9 / E123 / FD&C Red No. 2), sentetik bir azo kırmızı gıda boyasıdır ve özellikle gıda, kozmetik, ilaç ve tekstil gibi sektörlerde kullanılır. 👇

---

🧬 Kimyasal Profil

• INCI: Trisodium 4‑hydroxy‑…‑disulfonate (kısa adı: Amaranth) 

• Formül: C₂₀H₁₁N₂Na₃O₁₀S₃; mol. ağırlığı ~604 g/mol 

• Görünüm: Koyu kırmızı/pembe toz veya granül, suda çözünür

---

🎨 Kullanım Alanları

• Şekerlemeler, meyve aromalı içecekler, jöle, dondurma vb. gıdalarda kırmızı/mor renk vermek için kullanılır .

• Ayrıca kozmetik, eczacılık, tekstil ve fotoğraf kağıdı boyamada yer alır .

---

⚠️ Güvenlik ve Düzenlemeler

• ABD’de yasaklıdır (FDA, 1976) → neden: farelerde kanserle ilişkilendirilmiş bulunmuştur 

• AB’de kullanımı izinlidir ama sıkı sınırlandırmalara tabidir. EFSA, ADI (kabul edilebilir günlük alım) değerini 0,15 mg/kg vücut ağırlığı/gün olarak belirlemiştir 

• Potansiyel riskler:

  • Alerjik gelişim, astım ve histamin salgısı oluşturabilir; salisilat duyarlılığı olan kişilerde sorun yaratabilir

  • Bazı çalışmalarda çocuklarda hiperaktiviteye eşlik edebileceği belirtilmiştir, özellikle sodyum benzoat ile birlikte kullanıldığında

---

🧪 Toksikoloji

• EFSA (2010): Genotoksik ya da kanserojen olmadığı yönünde görüş bildirmiş; ancak yüksek dozlarda dikkatli olunmalı 

• Bazı in vitro genotoksisite çalışmalarında (örneğin maya hücrelerinde DNA hasarı) etkiler gözlemlenmiş, ancak bu etkiler yüksek dozda ve 37 °C’de görülmüştür, böyle sıcaklıklar gıda tüketimine uymaz .

---

🌍 Küresel Durum

---

📌 Özetle

• Amaranth (E123), canlı kırmızı–mor rengiyle bir zamanlar popüler bir gıda boyasıydı.

• Fakat toksisite bulguları ve FDA yasağı nedeniyle güven duyulmaz hâle geldi.

• AB’de sınırlı kullanıma tabi tutuluyor; dikkatli dozlama zorunlu.

• Günümüzde doğal alternatifler (örneğin pancar kökü kaynaklı betanin) sağlık ve çevresel açıdan tercih edilmektedir.