Arpa Bitkisinde Bor ve Çinko Gübresi Neden Ve Nasıl Kullanılır?
Arpa (Hordeum vulgare) tarımında bor (B) ve çinko (Zn) Gübreler, verimi ve kaliteyi doğrudan etkileyen en önemli iki mikro elementtir. Türkiye topraklarında çinko ve bor eksikliği yaygındır; bu nedenle bu iki elementin zamanında ve doğru formda uygulanması büyük önem taşır.
🌾 Arpa Bitkisinde Bor ve Çinko Gübresi Kullanımı
🔹 1. ÇİNKO (Zn)
✅ Görevleri:
-
Kök gelişimini ve kardeşlenmeyi artırır
-
Enzim ve hormon (auksin) üretimini destekler
-
Protein ve karbonhidrat metabolizmasında rol oynar
-
Fosforla birlikte çalışarak dane dolumuna katkı sağlar
❗ Eksiklik Belirtileri:
-
Genç yapraklarda damar arası sararma
-
Cılız, bodur gelişim
-
Kardeşlenme sayısında düşüklük
-
Daneler küçük ve seyrek olur
✅ Kullanılan Gübre Formları:
| Gübre Türü | İçerik | Uygulama Şekli |
|---|---|---|
| Çinko Sülfat (ZnSO₄) | %21 Zn | Taban veya yapraktan |
| Şelatlı Zn (EDTA-Zn, Zn-EDTA) | %6–10 Zn | Yaprak uygulaması (kireçli topraklarda önerilir) |
| Sıvı çinko gübreleri | %5–10 Zn (şelatlı) | Yapraktan veya damlama yoluyla |
| Çinko içeren NPK karışımları | NPK + Zn | Taban gübresi (kompoze form) |
✅ Uygulama Dozu:
-
Taban (granül ZnSO₄): 1 – 3 kg/da
-
Yapraktan (şelatlı sıvı): 100 – 150 cc / 100 L su
-
Uygulama zamanı:
-
Taban: ekim öncesi veya ekimle birlikte
-
Yaprak: kardeşlenme – sapa kalkma (1–2 uygulama)
-
🔹 2. BOR (B)
✅ Görevleri:
-
Polen oluşumu ve çiçek gelişimi
-
Şeker ve besin maddelerinin taşınması
-
Hücre duvarı gelişimi ve tanelerin dolgunluğu
-
Başak tutumu ve verimi artırır
❗ Eksiklik Belirtileri:
-
Boş başaklar, düşük dane tutumu
-
Genç yapraklarda kıvrılma
-
Bitki genelinde zayıf gelişim
-
Daneler küçük ve cansız olur
✅ Kullanılan Gübre Formları:
| Gübre Türü | İçerik | Uygulama Şekli |
|---|---|---|
| Boraks | %11 B | Taban gübresi olarak |
| Borik Asit | %17 B | Yaprak uygulaması |
| Sıvı bor (etanolamin veya bor-şelatlı) | %6–10 B | Yaprak veya damlama |
| NPK + Borlu gübreler | NPK + B | Taban gübresi |
✅ Uygulama Dozu:
-
Taban (Boraks): 0.5 – 1 kg/da
-
Yapraktan (sıvı bor): 75 – 150 cc / 100 L su
-
Uygulama zamanı:
-
Taban: ekim öncesi
-
Yaprak: sapa kalkma – başaklanma öncesi
-
📅 Arpa İçin Örnek Bor + Çinko Uygulama Takvimi
| Dönem | Uygulama | Gübre |
|---|---|---|
| Ekim öncesi | Taban | 2 kg/da çinko sülfat + 0.5 kg/da boraks |
| Kardeşlenme (Ocak – Şubat) | Yapraktan | Şelatlı çinko (%6 Zn) + sıvı bor (%6 B) birlikte |
| Sapa kalkma (Mart başı) | Yapraktan (isteğe bağlı) | Tekrar sıvı mikro gübre (Zn+B karışık) |
⚠️ Dikkat Edilmesi Gerekenler
-
Bor toksiktir! Aşırı dozda uygulandığında bitki gelişimini olumsuz etkiler.
-
Çinko emilimi kireçli topraklarda zayıftır → şelatlı Zn (EDTA-Zn) tercih edilmelidir.
-
Fosfor fazlalığı → çinko alımını baskılayabilir (toprak analizine dikkat edilmelidir).
-
Mikro elementli gübreler sulandırılarak ve uygun pH’ta uygulanmalıdır.
-
Bor ve çinko, aynı tank karışımında genellikle uyumludur, ancak ürün etiketine göre uygulama yapılmalıdır.
🎯 Tavsiye Edilen Ürün Türleri
| Ürün Tipi | İçerik | Özellik |
|---|---|---|
| Zn + B sıvı karışımı | %6 Zn + %1 B | Kardeşlenme döneminde yapraktan |
| Çinko sülfat (toz) | %21 Zn | Taban gübresi olarak 2 kg/da |
| Borik asit (toz) | %17 B | Yapraktan 0.1% oranında çözülerek |
| Mikro Mix | Zn + B + Mn + Cu | Geniş spektrumlu destek (1–2 kez yaprak uygulaması) |
