Buğday Tarımında Demir (Fe) ve Bakır (Cu) Gübreler | Görevleri | Gübreleme Programı
Buğday tarımında demir (Fe) ve bakır (Cu) Gübreler, bitki gelişimi ve verimi açısından önemli mikro besin elementleridir. Bu elementlerin eksikliği özellikle kireçli, yüksek pH’lı topraklarda sık görülür ve verimde ciddi düşüşlere neden olabilir.
🌾 Buğday Tarımında Demir (Fe) ve Bakır (Cu) Gübreleri
🔹 DEMİR (Fe)
✅ Görevleri:
-
Klorofil sentezinde yer alır (dolayısıyla fotosentezde kritiktir)
-
Solunum ve enerji üretimi için gereklidir
-
Enzim aktivitesi ve protein sentezine katkı sağlar
❗ Eksiklik Belirtileri:
-
Genç yapraklarda damarlar yeşil kalırken damar arası sararma (kloroz)
-
Zayıf gelişim, cılız yapraklar
-
Verim ve başak sayısında düşüş
✅ Kullanılan Demir Gübreleri:
| Gübre Türü | Özellik | Kullanım |
|---|---|---|
| EDDHA-Fe | Şelatlı – yüksek pH (>7.5) topraklar için idealdir | Damlama veya yaprak |
| EDTA-Fe | Şelatlı – pH <7.5 topraklarda etkili | Yaprak uygulaması |
| Fe Sülfat (Demir Sülfat) | %20 Fe – toprak uygulaması | Granül veya suda çözünebilen formda |
| Sıvı şelatlı demir gübresi | Genellikle 6% Fe içerir | Yaprak veya damlama uygulaması |
📅 Uygulama Zamanı:
-
Kardeşlenme – sapa kalkma dönemi
-
1–2 defa yapraktan (100–150 cc / 100 L su)
🔹 BAKIR (Cu)
✅ Görevleri:
-
Lignin ve hücre duvarı oluşumu
-
Polen canlılığı, başak ve çiçek gelişimi
-
Enzim aktivasyonu
-
Hastalıklara karşı dayanıklılık
❗ Eksiklik Belirtileri:
-
Zayıf başak oluşumu, boş başaklar
-
Soluk, mavimsi yapraklar
-
Sap yumuşaması, zayıf duruş
✅ Kullanılan Bakır Gübreleri:
| Gübre Türü | Özellik | Kullanım |
|---|---|---|
| Bakır Sülfat | %25 Cu – toprak uygulaması (az miktarda) | Ekim öncesi karıştırılır |
| EDTA-Cu (şelatlı) | Yüksek emilim – yaprak uygulamaları için | Yapraktan 1–2 kez uygulanabilir |
| Sıvı bakır gübreleri | Genellikle %3–6 Cu içerir | Damlama veya yaprak spreyi |
📅 Uygulama Zamanı:
-
En ideal dönem başaklanma öncesidir
-
1 defa erken dönemde + 1 defa başaklanma öncesi
📌 Uygulama Şekli ve Dozaj Önerileri
| Element | Uygulama Yolu | Doz |
|---|---|---|
| Demir (Fe) | Yapraktan | 100–150 cc / 100 L su (%6 şelatlı) |
| Damlama | 0.5–1 L/da (toplam 1–2 uygulama) | |
| Bakır (Cu) | Yapraktan | 75–100 cc / 100 L su (%5 şelatlı) |
| Taban | 0.5–1 kg/da (CuSO₄ – dikkatli dozlanmalı) |
⚠️ Dikkat Edilmesi Gerekenler
-
Demir ve bakır, özellikle kireçli ve yüksek pH’lı topraklarda alımı zor olan elementlerdir → şelatlı formlar (EDDHA, EDTA) tercih edilmelidir.
-
Bakır fazla verilirse toksik etki yapabilir. Önerilen doz kesinlikle aşılmamalıdır.
-
Topraktaki yüksek fosfor, demir ve çinko gibi mikro elementlerin alımını engelleyebilir.
-
İz element karışımlı yaprak gübreleri, eksikliklerin önüne geçmek için iyi bir tercihtir.
🎯 Tavsiye: İz Element Karışımı Kullanımı
Buğdayda mikro elementlerin tamamını dengeli almak için:
“Zn + Cu + Mn + Fe + B + Mo” içeren şelatlı mikro karışım yaprak gübreleri →
📅 Kardeşlenme – başaklanma arası 2 defa uygulanabilir.
✅ 100–150 cc/da (yaprak uygulaması)
