

Domates yetiştiriciliğinde Antraknoz hastalığı, özellikle olgun meyvelerde görülen ve meyve çürüklüklerine neden olan, ekonomik olarak önemli bir fungal (mantar) hastalıktır. Etmeni Colletotrichum coccodes, nadiren de Colletotrichum dematium gibi türlerdir. Hastalık hem tarlada hem de hasat sonrası depolama döneminde domatesin pazarlanabilirliğini ciddi şekilde azaltır.
🔬 HASTALIK ETMENİ
-
Colletotrichum coccodes
-
Nadir olarak C. dematium, C. gloeosporioides
-
Funguslar, konidi (spor) ve sklerot (dayanıklı yapı) ile uzun süre toprakta canlı kalabilir.
🔍 BELİRTİLERİ
🍅 Meyvede:
-
Genellikle olgunlaşma dönemindeki domateslerde görülür.
-
Başlangıçta meyve yüzeyinde küçük, dairesel, su ile ıslanmış gibi lekeler oluşur.
-
Lekeler zamanla büyür ve çökük, koyu renkli halkalar halini alır.
-
Merkez kısımlarında pembe-turuncu renkli spor kütleleri (acervulus) görülebilir.
-
İleri safhalarda meyve çürür ve çatlar, sekonder bakteriler girerse kötü kokulu hale gelir.
🌿 Yaprak ve Gövdede:
-
Genelde hafif belirtiler gösterir, özellikle yaşlı yapraklarda küçük koyu lekeler olabilir.
-
Enfeksiyonun ana hedefi meyvedir.
📌 HASTALIĞIN YAYILMASI ve KOŞULLARI
| Faktör | Etkisi |
|---|---|
| 🌧️ Yüksek nem (%95+) | Spor çimlenmesi ve yayılımı artar |
| 🌡️ 20–30 °C sıcaklık | Enfeksiyon için idealdir |
| 🌧️ Yağmur sıçraması veya sulama | Sporların yayılmasını kolaylaştırır |
| 🌱 Hasar görmüş meyve yüzeyi | Enfeksiyona açık hale gelir |
Hastalık, genellikle yaralanmış meyvelerden başlar. Özellikle dolu sonrası, kuş, böcek, mekanik zarar görmüş meyveler risk altındadır.
🛡️ MÜCADELE YÖNTEMLERİ
✅ 1. Kültürel Önlemler
-
Hastalıklı meyve ve bitki artıklarını tarladan uzaklaştır.
-
Ürün rotasyonu uygula (en az 3 yıl farklı türlerle – örn. tahıllar).
-
Sık dikimden kaçın, hava sirkülasyonunu artır.
-
Aşırı azotlu gübreleme ve dengesiz sulamadan kaçın.
-
Meyve ile temas eden yaprak ve dallar budanmalı.
-
Hasat sırasında meyveler yaralanmamalı.
✅ 2. Kimyasal Mücadele
-
Fungusit uygulamaları, çiçeklenme sonrası meyve tutum döneminde başlanmalı.
-
Uygulamalar yağışlı dönemlerde 7–10 günde bir tekrarlanmalı.
Etkin Fungusitler:
| Etken Madde | Kullanım Şekli |
|---|---|
| Azoxystrobin | Sistemik – koruyucu |
| Chlorothalonil | Temas etkili – koruyucu |
| Difenoconazole | Sistemik |
| Copper oxychloride | Koruyucu (organik üretim için uygun) |
📌 Not: Kimyasal uygulama yapmadan önce ürün etiketi ve ruhsat bilgileri kontrol edilmeli.
✅ 3. Biyolojik Mücadele
-
Bacillus subtilis veya Trichoderma harzianum bazlı biyolojik ürünler, koruyucu olarak kullanılabilir.
-
Yararlı mikroorganizmalar, bitki yüzeyini kaplayarak patojenin yerleşmesini engeller.
✅ 4. Hasat Sonrası Önlemler
-
Meyveler hasat sonrası yıkanacaksa, suda %0.5–1 sodyum hipoklorit (çamaşır suyu) ile dezenfekte edilebilir.
-
Depolama alanı temiz, kuru ve serin olmalı.
📋 ÖZET TABLO
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Hastalık Adı | Antraknoz |
| Etmen | Colletotrichum coccodes |
| Ana Belirti | Olgun meyvede çökük, koyu renkli lekeler |
| Yayılma Şekli | Sporla, rüzgar ve yağmurla |
| Uygun Ortam | Sıcak, nemli, yağışlı |
| Mücadele | Kültürel + kimyasal + biyolojik yöntemler |




