Domateste Külleme Hastalığı Neden Olur? | Nasıl olur? | Nasıl Mücadele edilir?
Domateste Külleme Hastalığı, domates yetiştiriciliğinde yapraklarda beyaz toz şeklinde mantar gelişimiyle kendini gösteren ve özellikle sera ve kurak koşullarda yaygınlaşan önemli bir mantar hastalığıdır. Etmeni genellikle Leveillula taurica veya Oidium lycopersici gibi türlerdir. Özellikle yaz sonlarında ve iç mekân (sera) üretiminde sık görülür.
🦠 HASTALIK ETMENİ
-
Leveillula taurica (dominant tür)
-
Alternatif olarak Oidium lycopersici de etkili olabilir.
🔍 BELİRTİLERİ
🌿 Yapraklar:
-
Üst yüzeyde: Soluk sarımsı lekeler oluşur.
-
Alt yüzeyde: Un gibi beyaz bir mantar tabakası gelişir.
-
Hastalık ilerledikçe yapraklar sararır, kurur ve dökülür.
-
Genellikle alt yapraklardan başlar, yukarı doğru ilerler.
🍅 Meyve ve Gövde:
-
Genellikle enfekte olmaz.
-
Aşırı enfeksiyonda gelişme geriliği ve meyve küçülmesi görülür.
☁️ HASTALIĞI TETİKLEYEN KOŞULLAR
| Koşul | Etkisi |
|---|---|
| 🌡️ 20–30 °C sıcaklık | Spor gelişimini artırır |
| 💧 Düşük nem (%40–60) | Özellikle Leveillula için idealdir |
| ☀️ Sıcak, kuru hava | Spor yayılımını hızlandırır |
| 🌿 Hava sirkülasyonu zayıf | Enfeksiyonu kolaylaştırır |
🛡️ MÜCADELE YÖNTEMLERİ
✅ 1. Kültürel Önlemler
-
Hasta yapraklar düzenli toplanıp imha edilmeli.
-
Bitkiler arasında yeterli mesafe bırakılarak hava sirkülasyonu artırılmalı.
-
Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalı.
-
Seralarda nem ve sıcaklık dengesi sağlanmalı.
-
Sulanırken yaprakların ıslatılmaması önerilir.
✅ 2. Kimyasal Mücadele
🌿 Koruyucu ve Tedavi Edici Fungusitler:
| Etken Madde | Özelliği |
|---|---|
| Sulfur (kükürt) | Koruyucu, başlangıç aşamasında etkili |
| Hexaconazole | Sistemik etki |
| Tebuconazole | Tedavi edici ve sistemik |
| Difenoconazole | Sistemik + koruyucu |
| Azoxystrobin | Geniş spektrumlu |
| Trifloxystrobin + Tebuconazole | Kombine sistemik etkili |
🧪 İlaçlama Aralığı:
İlk belirti görüldüğünde başlanır, 7–10 gün arayla tekrarlanır.
⚠️ Direnç oluşmaması için etken madde dönüşümü yapılmalıdır.
✅ 3. Organik ve Biyolojik Mücadele
-
Islak kükürt (sulfur 80 WP) → erken dönem için etkili.
-
Potasyum bikarbonat → fungal gelişimi baskılar.
-
Neem yağı, sarımsak özleri gibi doğal fungisitler.
-
Bacillus subtilis veya Ampelomyces quisqualis içeren biyolojik preparatlar.
❗ ZARARLARI
-
Fotosentez azalır → verim düşer.
-
Meyve gelişimi zayıflar.
-
Aşırı enfeksiyonda yaprak dökümü, çiçek ve meyve tutum kaybı yaşanabilir.
📌 ÖZET
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Etmen | Leveillula taurica, Oidium lycopersici |
| Belirti | Yaprakların alt yüzeyinde beyaz tozlanma |
| Uygun ortam | 25–30 °C, kuru hava, düşük nem |
| Mücadele | Kültürel önlem + fungusit + organik destek |
| Önemli not | Dirençli çeşitler tercih edilmeli |
