Mısırda Kömür Hastalığı Neden Olur? | Nasıl Yok Edilir? | Mücadelesi
Mısırda Kömür Hastalığı (Head Smut), mısır bitkisinin önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalık, özellikle koçanları ve erkek çiçek salkımlarını (tepe püskülü) etkileyerek verim kaybına yol açar.
Hastalığın Nedenleri
Kömür hastalığına neden olan mantar, Sphacelotheca reiliana (syn. Sporisorium reilianum)‘dır. Bu mantarın sporları toprakta uzun yıllar canlı kalabilir ve topraktan veya tohumla bulaşabilir. Hastalık, özellikle bitkinin fide döneminde enfekte olmasıyla başlar. Enfekte olmuş bitkilerde mantar, bitkiyle birlikte sistemik olarak büyür.
Belirtileri
Kömür hastalığının en belirgin belirtileri şunlardır:
- Koçanlarda Deformasyon ve Kömürlü Kütleler: Hastalıklı bitkilerde normal koçanlar yerine, mantarın siyah spor kütleleriyle dolu, kömüre benzer, büyük ve düzensiz şişlikler oluşur. Bu kütleler başlangıçta ince bir zarla kaplıdır, ancak bu zar yırtıldığında binlerce siyah spor havaya dağılır.
- Tepe Püskülünde (Erkek Çiçek Salkımı) Kömürlü Kütleler: Tepe püskülü de etkilenebilir ve normal çiçekler yerine yine siyah, kömürlü spor kütleleri oluşur. Bu durum, tozlaşmayı ve dolayısıyla tohum oluşumunu engeller.
- Bodurluk ve Gelişme Geriliği: Hastalıklı bitkiler sağlıklı bitkilere göre daha bodur kalabilir ve genel olarak gelişme geriliği gösterebilirler.
- Yaprak Belirtileri: Nadiren de olsa yaprak damarları boyunca şerit şeklinde siyah spor kütleleri görülebilir.
Kontrol Yöntemleri
Kömür hastalığının kontrolünde çeşitli yöntemler bir arada kullanılmalıdır:
- Dayanıklı Çeşit Kullanımı: Hastalığa karşı dayanıklı mısır çeşitlerinin ekimi, en etkili kontrol yöntemlerinden biridir. Yeni geliştirilen çeşitler genellikle kömür hastalığına karşı daha dirençlidir.
- Tohum İlaçlaması: Tohumların uygun fungisitlerle ilaçlanması, fide dönemindeki enfeksiyonu önleyebilir ve hastalığın yayılmasını azaltabilir.
- Münavebe: Aynı tarlaya üst üste mısır ekimi yapmak yerine, ürün rotasyonu (münavebe) uygulamak, toprakta biriken mantar sporlarının azalmasına yardımcı olur. Mısır dışındaki bitkilerle yapılan 2-3 yıllık bir münavebe faydalı olabilir.
- Hijyen ve Hastalıklı Bitki Temizliği: Hastalıklı bitkilerdeki kömürlü kütleler olgunlaşmadan önce tarladan uzaklaştırılmalı ve imha edilmelidir. Bu, sporların toprağa yayılmasını engeller.
- Kültürel Uygulamalar: Toprak işleme yöntemleri ve ekim zamanı da hastalığın yayılmasını etkileyebilir. Derin sürüm, yüzeydeki sporların toprağın derinliklerine gömülmesine yardımcı olabilir.
Kömür hastalığıyla mücadelede entegre bir yaklaşım benimsemek, verim kayıplarını en aza indirmek için önemlidir.
