Zeytin ağaçlarında Göz Kurusu ( Leke ) Hastalığı Neden Olur? | Mücadelesi | Çözümleri
Zeytin ağaçlarında “Göz Kurusu” olarak bilinen hastalık, aslında teknik adıyla **”Zeytin Halkalı Leke Hastalığı”**dır.
Bu hastalığa neden olan etmen, bir mantar (fungus) olan ‘dır (eski adıyla ). Hastalık, zeytin yetiştirilen tüm Akdeniz havzasında, özellikle nemli ve yağışlı koşulların bulunduğu bölgelerde önemli verim kayıplarına yol açar.
Zeytin Halkalı Leke Hastalığı (Göz Kurusu) Belirtileri
Hastalık esas olarak yapraklarda belirti gösterir, ancak şiddetli enfeksiyonlarda meyve ve sürgünleri de etkileyebilir.
1. Yaprak Belirtileri (En Karakteristik Belirti)
- İlk Oluşum: Hastalığın ilk belirtileri genellikle ilkbaharda ve bazen sonbaharda yaprakların üst yüzeyinde görülür.
- Noktalar ve Lekeler: Yaprak üzerinde ilk başta siyahımsı-gri veya koyu kahverengi renkte, yuvarlak nokta şeklinde lekeler oluşur.
- Halkalı Görünüm (Halkalı Leke): Bu noktaların bulunduğu bölgenin etrafında zamanla renk açılır ve açık renkli bir halka oluşur. Bu halkayı dıştan yine normal yaprak renginde bir doku çevreler. Lekeler büyüdükçe bu halkalı, hedef tahtası benzeri görünüm netleşir. Bu görünüme “Tavus Kuşu Gözü” (Peacock Spot) benzetmesi de yapılır ve hastalığa ismini verir.
- Erken Yaprak Dökümü: Lekeli yapraklar, fotosentez işlevlerini tam olarak yerine getiremedikleri için sararır ve erken dökülmeye başlar. Bu dökülme, özellikle ilkbaharı yağışlı ve serin geçen yıllarda, Mayıs-Temmuz ayları arasında yoğunlaşır.
- Ağacın Çıplaklaşması: Şiddetli enfeksiyonlarda ağacın yapraklarının neredeyse tamamı dökülerek ağaçlar çıplak kalabilir. Sadece sürgün uçlarındaki genç yapraklar kalabilir.
2. Ağaç Üzerindeki Etkileri
- Verim Kaybı: Yaprak dökümü sonucunda ağaçlar zayıf düşer, meyve tutumu azalır, meyveler irileşmeden dökülür ve zeytin verimi önemli ölçüde (%20-25’e varan oranlarda) azalır.
- Sürgün Ölümü: Yapraklarını döken, zayıf düşmüş ağaçlarda sürgün ve ince dallarda geriye doğru kurumalar görülebilir.
- Meyve ve Sürgün: Nadiren meyveler ve genç sürgünlerde de küçük, koyu kahverengi lekeler oluşabilir.
Hastalığın Gelişimi İçin Uygun Koşullar
Hastalık, özellikle aşağıdaki koşulların bulunduğu yerlerde şiddetli seyreder:
- Yüksek Nem ve Yağış: İlkbahar ve sonbahar aylarının yağışlı ve serin geçmesi mantarın gelişimi için en uygun ortamı sağlar.
- Toprak Tipi: Ağır, su tutan ve drenajı iyi olmayan topraklar.
- Zeytinlik Yapısı: İyi havalanmayan, sık dikilmiş, güneş ışığını yeterince alamayan ve doğru budama yapılmamış zeytinlikler.
- Yerleşim: Denize yakın ve nemin yüksek olduğu bölgeler.
Zeytin Halkalı Leke Hastalığı, zeytin ağacının hayati fonksiyonlarını (fotosentez) etkileyerek verim ve ağacın genel sağlığı üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Mücadele, hem kültürel önlemleri (budama, drenaj) hem de uygun dönemlerde yapılan kimyasal uygulamaları (bakırlı ilaçlar) içerir.
