HİPOFOSFOR ASİT

(FOSFİNİK ASİT) NEDİR?

Hipofosfor Asit (Fosfinik Asit), kimyasal formülü H₃PO₂ olan, renksiz, şurup kıvamında, kuvvetli indirgeme özelliğine sahip inorganik bir asittir.
Bu madde aynı zamanda fosfinik asit olarak da adlandırılır ve fosforun +1 oksidasyon basamağında bulunduğu bir bileşiktir.
Endüstride özellikle indirgeme ajanı, metal yüzey temizleyici, kaplama banyoları katkısı ve polimer stabilizatörü olarak kullanılır.

---

FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

• Görünüm: Renksiz, şeffaf, viskoz sıvı

• Koku: Hafif karakteristik (fosfor benzeri)

• Molekül Ağırlığı: 66.00 g/mol

• Yoğunluk: 1.21 g/cm³ (20 °C)

• Erime Noktası: 26,5 °C

• Kaynama Noktası: Yaklaşık 130 °C (bozunma ile)

• Çözünürlük: Suda, etanol ve eterde tamamen çözünür

• pH (1M çözelti): ~1.5

• Karakter: Kuvvetli indirgeme ajanı, zayıf asit özellikte

---

KİMYASAL ÖZELLİKLERİ

• Kimyasal Adı: Hipofosfor Asit / Fosfinik Asit

• İngilizce Adı: Hypophosphorous Acid / Phosphinic Acid

• Kimyasal Formül: H₃PO₂

• CAS Numarası: 6303-21-5

• Oksidasyon Basamağı: Fosfor (+1)

• Yapı: Bir adet P–H bağı ve iki adet P–OH grubu içerir

• Karakter: Tek proton verebilen monobazik asit

• Tepkime Özelliği: Kolay oksitlenir, fosforik aside (H₃PO₄) dönüşür

Basit tepkime örneği:
H₃PO₂ + O₂ → H₃PO₄

---

KULLANIM ALANLARI

1. Metal ve Kaplama Endüstrisi

• Elektroless (elektriksiz) nikel kaplama banyolarında indirgeme ajanı

• Metal yüzey temizleyici ve pas önleyici katkı

• Demir, çinko, bakır ve alaşımlarında yüzey aktif kaplama hazırlayıcı

2. Kimya ve Polimer Endüstrisi

• Polimerizasyon inhibitörü veya stabilizatör olarak (PVC ve akrilik sistemlerde)

• Fosfor içeren alev geciktirici bileşiklerin üretiminde ara madde

• Organofosfor bileşikleri, aminofosfonatlar ve fosfinatlar sentezinde hammadde

3. Gıda ve İlaç Endüstrisi (sınırlı kullanım)

• Bazı ülkelerde düşük dozda antioksidan veya indirgeme katkısı olarak izinlidir

• Ancak yüksek reaktivitesi nedeniyle genellikle endüstriyel sınıfta kullanılır

4. Laboratuvar Kullanımı

• Nitröz asit, Fe³⁺, Hg²⁺, Ag⁺, Au³⁺ gibi iyonları metal forma indirger

• Organik sentezlerde hidrojenasyon benzeri indirgeme tepkimelerinde kullanılır