KALAY(II) SÜLFAT

NEDİR?

Tin(II) Sulfate
Stannous Sulfate
SnSO₄

Kalay(II) sülfat, kalayın +2 oksidasyon basamağındaki iyonu ile sülfat anyonunun oluşturduğu inorganik bir metal tuzudur. En çok elektro kaplama (electroplating) ve metal yüzey işlemlerinde kullanılır. Beyaz renkli, kristal yapıda ve su ile kolayca çözünen bir bileşiktir.

---

KİMYASAL BİLGİLER

• Kimyasal Adı: Kalay(II) sülfat

• İngilizce: Tin(II) sulfate / Stannous sulfate

• Kimyasal Formül: SnSO₄

• Moleküler Ağırlık: 214.76 g/mol

• CAS No: 7488-55-3

• Sınıf: İnorganik metal tuzu

• Oksidasyon Durumu: Sn²⁺

---

FİZİKSEL ÖZELLİKLER

• Görünüm: Beyaz – renksiz kristal toz

• Çözünürlük: Suda çok iyi çözünür

• Higroskopik yapı: Havadan nem çekebilir

• Stabilite: Oksijene karşı hassastır; Sn²⁺ → Sn⁴⁺ oksidasyonu yaşanabilir

• Bozunma: Yüksek sıcaklıkta SO₂ ve SnO oluşur

• Koku: Kokusuz

• Yoğunluk: ~3.95 g/cm³

---

ÖZELLİKLERİ

• İyi indirgeme (reducing) özelliğine sahiptir

• Elektrolitik çözeltilerde iyi çözünür

• Metal yüzeylere güçlü yapışma sağlar

• Asidik ortamlara dayanıklıdır

• Sn²⁺ iyonu kararsız olduğu için stabilizatör gerektirebilir

---

KALAY(II) SÜLFAT NERELERDE KULLANILIR?

1. ELEKTRO KAPLAMA (ELECTROPLATING)

Kalay kaplamalarında en çok kullanılan bileşiklerden biridir:

• Teneke kaplama (tin plating)

• Elektronik devrelerde iletken kaplama

• Korozyon direnci sağlama

• Gıda ambalaj metal yüzeylerinin kaplanması

• Mat veya parlak kalay kaplamalar

2. METAL YÜZEY İŞLEMLERİ

• Pas önleyici kaplamalar

• Lehimleme yüzey hazırlığı

• Alaşım kaplamaları (Sn-Ni, Sn-Cu)

3. KİMYASAL VE ENDÜSTRİYEL KULLANIM

• Katalizör olarak

• Seramik ve pigment üretimi

• İnorganik sentezlerde Sn²⁺ kaynağı

• Indirgeme reaksiyonlarında

• Laboratuvar reaktifleri

4. TEKSTİL & BOYAMA

• Boya mordantı

• Renk yoğunlaştırıcı

• Lif yüzeyinde metal iyonu fiksasyonu

---

AVANTAJLARI

• Yüksek saflıkla metal kaplama sağlar

• Hızlı çözelti hazırlama (suda kolay çözünür)

• Korozyonu belirgin şekilde azaltır

• Elektronik sanayi için uygun iletkenlik

• Kaplama yüzeyinde parlak ve düzgün sonuç verir

---

FORMÜLASYON / KULLANIM ORANLARI

(Endüstriyel amaçlara göre değişir)

• Elektro kaplama banyolarında: 20–100 g/L

• Asidik banyo sistemlerinde: 30–60 g/L

• Kataliz formlarında: Çok düşük yüzdelerde kullanılır

• Tekstil mordantı: %0.5 – %2

---

GÜVENLİK (MSDS ÖZETİ)

• Zararlılık: Orta düzeyde toksik

• Soluma: Tozu solunduğunda zararlıdır

• Cilt: Hafif–orta irritasyon yapabilir

• Göz: Tahriş edici

• Yutma: Zararlı, toksisite riski

• Depolama:

  • Serin ve kuru ortam

  • Işıktan ve oksijenden uzak (Sn²⁺ oksitlenmemesi için)

  • Hava geçirmez kaplarda

---

SENTEZİ (Özet)

Basit şekilde üretimi:
Kalay metalinin sülfürik asit ile reaksiyonu → SnSO₄ + H₂ yan ürünü
(Endüstride kontrollü, oksijensiz ortamda yapılır)