TANEN VE ÖZELLİKLERİ

TANENLER VE YAPISI

TANENLER VE KULLANILDIĞI ALANLAR.

Tanenler, polifenol yapısında ikincil metabolitler olup yüksek yapılı bitkilerin pek

çogunda bulunan ve suda çözünebilen bilesiklerdir. Ham deriyi tabaklama özelligi

yüzyıllardır bilinen ve adını “tanen=tabaklama” kelimesinden alan tanenler,

sergiledigi çarpıcı özellikler nedeniyle gıda, ilaç ve tıp alanlarında pek çokarastırmaya konu olmustur. Tanenler; ellagitanenler, gallotanenler, kompleks

tanenler ve kondense tanenler olmak üzere dört temel gruba ayrılırlar. Molekül

agırlıkları 500-20000 Dalton arasında degismekte olup çok sayıda hidroksil grubuve fonksiyonel grup içermekte ayrıca protein ve di

ger makro moleküllerle birlikte

çapraz baglar olusturabilmektedir. Tanenler; proteinler, mineraller, nisasta vesindirim enzimleriyle kompleks olu

sturarak gıdaların besleyici degerinde azalmaya

neden olmaktadır. Tanen içerigi yüksek bazı gıdaların çok fazla tüketilmesinin bazıkanser türlerini tetikledi

gine iliskin çalısmalar mevcuttur. Ancak bu durumun yanı

sıra belli oranlarda tanen içerigine sahip pek çok bitkisel gıda kan basıncınıdü

sürme, kanın pıhtılasmasını hızlandırma ve serum lipit düzeyini düsürme gibi

fizyolojik özellikler göstermektedir. Bahsedilen olumlu ve olumsuz bütün

özelliklerin sergilenmesi tanenlerin cinsi ve dozajı ile alakalıdır. Tanenlerin

antikanserojen, antimutajenik, antimikrobiyal ve antiviral özelliklere sahip

oldugunu belirten pek çok bilimsel yayın mevcut olup bu çalısmada tanenlerin

yukarıda bahsedilen özellikleri derlenmistir.

 TANENLER VE KABAKLAMA

Ham deriyi tabaklama özelligi yüzyıllardır bilinen ve adını “taneng=tabaklama”

kelimesinden alan tanenler, sergiledigi çarpıcı özellikler nedeniyle gıda, ilaç ve tıpalanlarında pek çok ara

stırmaya konu olmustur. Bazı kaynaklarda tanenler tannik

asit adıyla da bilinmektedir. Tanenler kestane, mese, mese palamudu, sumak gibiyüksek yapılı bitkilerde yo

gun sekilde bulunan, kimyasal yapıları oldukça

degiskenlik gösteren ve molekül agırlıkları 20000 daltona kadar ulasabilen sudaçözünebilen polifenolik karakterli bile

siklerdir. Bitkinin kabuk, kök, yaprak, meyve

ve tohum kısımlarında bulunabilen tanenler açık sarıdan beyaza, parlaktan mata

kadar degisen görsel özellikler sergileyen gevsek yapılı buruk tatta bilesiklerdir (1-

Tanenlerin Yapıları ve Sınıflandırılmaları

Tanenler; ellagitanenler, gallotanenler, kompleks tanenler ve kondense tanenler

olmak üzere dört temel gruba ayrılırlar. Gallotanenler; galloil üniteleri veya

bunların meta-depsidik türevlerinin çesitli seker, katesin veya triterpenoid

ünitelerine baglanmasıyla olusan tanenlerdir. Ellagitanenler; en az iki galloilünitesinin birbirine C-C ba

gı ile baglandıgı ve glikozidik bag ile baglanmıs katesin

ünitesi içermeyen tanenlerdir. Kompleks tanenler; katesin ünitelerinin glikozidikba

gla gallotanenler veya ellagitanenlere baglandıgı tanenlerdir. Kondanse tanenler ise, katesin ünitelerinin 4., 6. veya 8. karbonlar üzerinden birbirine baglanmasıyla

olusan oligomerik veya polimerik proantosiyanidinlerdir

Tanenlerin Beslenme ve Saglık Üzerine Etkileri

Tanenler genel anlamda bir besin ögesi olarak degerlendirilmezler. Proteinlerle,

nisastayla ve sindirim enzimleriyle kompleks olusturarak gıdaların besin degerindeazalmaya neden olurlar . Ayrıca, polifenol oksidaz enziminin neden oldu

gu

esmerlesme reaksiyonları nedeniyle gıda teknolojisi açısından da arzu edilmezler.Vitamin ve minerallerin yararlılı

gını olumsuz yönde etkilemektedirler. Tanen

varlıgında A ve B12 vitaminlerinin, ayrıca iki degerli demir iyonuyla kompleksolu

sturarak ta demirin emilimlerini azaltmaktadır Tanenler, özellikle kondense tanenler, yasamsal açıdan önem arz eden sindirim

enzimlerinden pektinaz, amilaz, lipaz, proteolitik enzimler, B-galaktozidaz, selülaz

ve tahılları fermente eden mikrobiyal enzimleri inhibe ederler. Gastrointestinal

bölgede ise etkilerini proteinleri daha az sindirilebilir komplekslere dönüstürerek

gösterirler. 1 mol tanenin 12 mol proteini baglayabilme kapasitesi vardır

Tanenlerin Kanserojen Aktiviteleri

Güneydogu Asya ve Hindistanın dogu bölgelerinde “betel nut” adıyla bilinen ve

genellikle aksam yemeklerinden sonra keyif verici özellikleri nedeniyle tüketilenmeyvenin %11-26 tanen içeri

gi nedeniyle yanak ve gırtlak kanserlerine neden

oldugu bildirilmektedir Çay tüketimi ile mide, akci

ger ve böbrek kanserleri arasında pozitif korelasyon

oldugu da tespit edilmistir. . Tanenlerin kanserojen etkileri DNA yı mutasyonau

gratmalarından ziyade hücreleri tahris etmelerine baglanmaktadır. Tanenlerin belirtilen kanserojen etkileri yalnız baslarına degil diger bazı moleküllerle birlikte

olusturdukları da belirtilmektedir.

Antimutajenik ve Antikanserojenik Aktivite

Uzakdogu ülkelerinde bol miktarda tüketilen, tanen içerigi yüksek yesil çayın mide

kanserine neden olan tümörlerin olusumunu engelledigi degisik arastırıcılartarafından belirtilmi

stir . Denek hayvanları üzerinde ellajik asit ile yapılan

çalısmalarda bu maddenin kolon, gırtlak, karaciger, akciger, dil ve deri kanseri

 

olusumlarını önemli ölçüde engelledigi belirlenmis ve ellajik asidin kanser

tedavisinde kullanılabilecek potansiyel bir kemoterapi ajanı olabilecegi ortayakonmu

stur . Degisik mikroorganizmalar üzerinde gerçeklestirilen çalısmalardada taninlerin önemli bir antimutajen madde oldugu bildirilmektedir. Tanenlerin

antikanserojenik ve antimutajenik etkileri sahip oldukları antioksidatif özelliklere

baglanmaktadır .

Antimikrobiyal Etki

Taninler özellikle hasat edilmeden önce meyvelerde meydana gelebilecek

mikrobiyal enfeksiyonlara karsı dogal bir savunma mekanizması olustururlar.

Tanenlerin küfler, mayalar, bakteriler ve bazı virüsler üzerine önemli düzeyde

antimikrobiyal etkileri bulunmaktadır. Antimikrobiyal etki mikrobiyal enzimler

veya bunların substratları ile tanenlerin degisik kompleksler olusturarak solunumun

kesilmesine ayrıca hücre membranlarında elektron tasıma sistemlerinin tahripolmasına ve taninlerin

selat özelligi nedeniyle esansiyel metalleri inaktive etmesine

baglanmaktadır.

Saglık Üzerine Diger Etkiler

Tanenler içerisinde yer alan ellajik asit kan pıhtılastırıcı olarak

kullanılabilmektedir. Ayrıca ellajik asidin kan basıncını düsürücü yönde etkileri demevcuttur . Taninlerin di

ger bir üyesi olan tannik asit ise böcek ve yılan

zehirlerine karsı panzehir olarak kullanılabilmekte, bunun yanı sıra serum lipitdüzeyini dü

sürmekte, insülin salgılanmasını düzenleyici etkide bulunmakta,bagısıklık sistemini kuvvetlendirici yönde etki yapmakta, mite alerjisine karsı

koruyucu etki göstermekte ve yanık tedavilerinde kullanılmaktadır. Ancak

taninlerin belirtilen bu özellikleri laboratuvar ortamlarında kobaylar üzerinde

denendiginden yaygın kullanıma geçebilmesi için klinik bulgularla desteklenmeye

ihtiyaç göstermektedir.

Sonuç

Gıdalarda degisen oranlarda bulunan tanenlerin saglık üzerine pek çok etkisi

bulunmaktadır. Büyük miktarlarda tüketilen taninler beslnem bozuklukları, kanser

olusumları gibi saglık açısından olumsuz etkilere neden olurken yeterli dozlarda ve

dogru bir kullanımla vücuda alınan taninlerin pek çok olumlu etkisi de göz ardıedilmemelidir. Taninlerle ilgili olarak gerçekle

stirilecek çalısmalarda; insan

metabolizması üzerindeki kaderleri, hedef organlar üzerinde kanserojen mi yoksa

anti kanserjen mi oldukları, bünye içerisinde çalısma mekanizmaları ve ilaç

sektöründe pratik olarak kullanılabilme potansiyelleri açık ve net olarak

 belirlenmektedir.

                                                                      SOLVER KİTAP