Pamuk Yaprak Lekesi Hastalığı Neden Olur? | Nasıl Yok Olur? | Mücadelesi
Pamuk Yaprak Lekesi Hastalığı, pamuk bitkisinde çeşitli mantar türlerinin neden olduğu, yapraklarda leke oluşturan bir grup hastalığı ifade eder. Bunlar çoğunlukla üretim sezonunun ortasında veya sonuna doğru yapraklarda belirgin leke oluşumuyla kendini gösterir. En yaygın yaprak lekesi etmenleri aşağıda listelenmiştir:
🔬 Başlıca Etmenler:
| Etmen Türü | Hastalık Adı | Belirtiler |
|---|---|---|
| Alternaria macrospora | Alternarya Yaprak Lekesi | Dairesel, koyu kahverengi, genellikle halka şeklinde zonlu lekeler |
| Cercospora gossypina | Sersopora (Cercospora) Yaprak Lekesi | Açık kahverengi merkezli, koyu kenarlı yaprak lekeleri |
| Stemphylium solani | Stemphylium Yaprak Lekesi | Açık-koyu lekeler, damar arası sararma ile birlikte |
| Helminthosporium gossypii | Helminthosporium lekesi | Uzunlamasına şekilli lezyonlar, yaprakların kuruyup dökülmesi |
| Xanthomonas citri pv. malvacearum | Bakteriyel Yaprak Lekesi (karıştırılabilir!) | Açık kahverengi-sarımsı su lekesi gibi başlar, sonra koyulaşır |
🍃 Genel Belirtiler
-
Yapraklar üzerinde yuvarlak veya düzensiz şekilli lekeler oluşur.
-
Lekenin ortası gri/kahverengi, kenarları koyu olabilir.
-
Halka zonları görülebilir (Alternaria tipik).
-
İleri evrelerde yapraklar kuruyup erken dökülebilir.
-
Aşırı durumlarda fotosentez azalır → gelişme ve verim düşer.
🌦️ Hastalık Şartları ve Yayılma
-
Yüksek nem ve sıcaklık (25–30 °C) hastalık gelişimini hızlandırır.
-
Yağmur sıçraması, rüzgar ve sulama suyu ile yayılır.
-
Yoğun ekim, havasızlık, aşırı azotlu gübreleme, zayıf bitkilerde görülme ihtimali artar.
🛡️ Mücadele Yöntemleri
1. Kültürel Önlemler
-
Hastalıksız ve sertifikalı tohum kullanımı
-
3 yıllık ekim nöbeti (münavebe)
-
Hasat sonrası tarla artıkları yakılmalı veya derin sürümle toprağa gömülmeli
-
Bitkiler arası yeterli mesafe bırakılmalı (havalanma)
-
Dengeli gübreleme (özellikle fazla azot kullanılmamalı)
2. Kimyasal Mücadele
-
İlk lekeler görülür görülmez koruyucu fungisit uygulaması yapılmalı:
-
Mancozeb, Chlorothalonil, Azoxystrobin, Propiconazole, Tebuconazole
-
-
Uygulamalar 7–10 gün aralıklarla tekrarlanabilir.
3. Biyolojik Mücadele
-
Trichoderma harzianum, Bacillus subtilis gibi faydalı mikroorganizmalar
-
Özellikle tohum kaplama ve erken dönem toprak uygulamaları etkili olabilir.
📌 Özet Tablosu
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Etmenler | Alternaria, Cercospora, Stemphylium türleri |
| Belirti | Yaprakta lekeler (zonlu, kahverengi, çökük) |
| Yayılma | Sporlarla (hava, su, yağmur), artıklardan |
| Zararı | Erken yaprak dökülmesi, verim ve kalite düşüşü |
| Mücadele | Kültürel, kimyasal ve biyolojik yöntemler |
